ويتامين D
ويتامين D به نام "ويتامين آفتاب" و يا "ويتامين نور خورشيد" نيز ناميده مي شود، زيرا تماس مستقيم اشعه ماوراء بنفش خورشيد با كلسترول موجود در پوست موجب سنتز اين ويتامين مي گردد. ويتامين D نقش مهمي در هوموستاز كلسيم و فسفر دارد و به همراه اين دو ماده معدني موجب تامين سلامت استخوان ها و دندان ها مي شود.
نقش ويتامين D در بدن:
فرم فعال ويتامين D كلسي تريول (1و25- دي هيدروكسيD3) است و مانند يك هورمون استروييدي عمل مي كند. اين ويتامين پس از اتصال و واكنش با گيرنده هاي غشاي سلولي و گيرنده هاي ويتامين D در هسته سلول، نسخه برداري از ژن را در بسياري از بافت ها تحت تاثير قرار مي دهد. ژن پروتئين متصل شونده به كلسيم از جمله اين ژن ها به شمار مي رود.
مهم ترين نقش ويتامين D حفظ هوموستاز كلسيم و فسفر است. ساير عملكردهاي اين ويتامين عبارتند از: دخالت در رشد و تمايز سلولي در بافت هايي نظير پوست، عضلات، پانكراس، اعصاب، غده پاراتيروئيد و سيستم ايمني.
علايم كمبود:
كمبود ويتامين D در كودكان با بروز راشيتيسم و در بزرگسالان با استئومالاسي همراه است. راشيتيسم در اثر اختلال در معدني شدن استخوان هاي در حال رشد ايجاد مي شود و با ساختار غير طبيعي استخوان هاي تحمل كننده وزن، درد استخواني، حساسيت عضلات و تتاني هايپوكلسميك بروز مي كند. استئومالاسي پس از بسته شدن صفحه اپي افيزي بروز كرده و با كاهش تراكم استخوان، شكستگي و ضعف عضلاني همراه است.
علايم مسموميت:
دريافت مقادير بالاي ويتامين D موجب تهوع، سردرد، هايپركلسمي، هايپرفسفاتمي و در نهايت كلسيفيه شدن بافت هاي نرم از جمله كليه، قلب و ريه مي گردد.
منابع غذايي:
روغن كبد ماهي منبع غذايي عمده ويتامين D است، همچنين اين ويتامين با مقادير كمتر در ماهي هاي چرب، تخم مرغ و جگر يافت مي شود.